Jak planować wyposażenie sali przedszkolnej, żeby zachować miejsce na ruch i odpoczynek?

Zacznij od funkcji, a nie od listy mebli

Przed wyborem konkretnych mebli warto zastanowić się, jakie aktywności będą regularnie odbywały się w sali.

Typowa sala przedszkolna może pełnić kilka funkcji:

• miejsce zajęć przy stolikach,
• przestrzeń do zabawy swobodnej,
• miejsce do zajęć ruchowych,
• strefa konstrukcyjna,
• kącik czytelniczy,
• strefa odpoczynku i wyciszenia,
• miejsce przechowywania zabawek i materiałów,
• przestrzeń do zajęć plastycznych lub sensorycznych.

Nie każda z tych funkcji wymaga osobnego, stałego fragmentu sali.

Przykładowo przestrzeń wykorzystywana rano do zajęć ruchowych może później służyć do zabawy klockami, a podczas odpoczynku zostać częściowo wykorzystana do rozłożenia materacy.

Dobrze zaprojektowana sala jest więc przede wszystkim elastyczna.

Podziel salę na strefy funkcjonalne

Podział przestrzeni nie musi oznaczać ustawiania wysokich regałów czy fizycznych ścianek pomiędzy poszczególnymi częściami pomieszczenia.

Strefy można wyznaczyć poprzez:

• ustawienie mebli,
• zastosowanie dywanów,
• wykorzystanie niewysokich regałów,
• zmianę rodzaju wyposażenia,
• odpowiednie rozmieszczenie siedzisk i materacy.

Dzięki temu dzieci łatwiej rozpoznają przeznaczenie poszczególnych miejsc.

Można przykładowo wydzielić:

strefę aktywną – przeznaczoną na zabawy ruchowe, ćwiczenia i zajęcia grupowe,

strefę stolikową – do rysowania, pracy manualnej, posiłków lub zajęć edukacyjnych,

strefę zabawy – z klockami, zabawkami konstrukcyjnymi czy zestawami tematycznymi,

strefę spokojną – z miękkimi siedziskami, książkami i elementami pozwalającymi dziecku odpocząć.

Takie rozwiązanie pomaga ograniczyć sytuacje, w których aktywna zabawa jednych dzieci przeszkadza dzieciom korzystającym z przestrzeni do wyciszenia.

Zachowaj centralną przestrzeń do ruchu

Jednym z najbardziej praktycznych sposobów aranżacji sali jest ustawienie większej części wyposażenia przy ścianach.

Regały, szafki oraz część stolików mogą znajdować się bliżej obrzeży pomieszczenia, dzięki czemu środkowa część sali pozostaje możliwie otwarta.

Taka przestrzeń może być wykorzystywana między innymi do:

• zabaw ruchowych,
• ćwiczeń gimnastycznych,
• zabaw integracyjnych,
• tańca,
• zajęć z muzyką,
• zabawy klockami,
• budowania dużych konstrukcji,
• pracy w kole.

W salach o ograniczonym metrażu warto szczególnie uważać na meble ustawiane na środku pomieszczenia. Nawet stosunkowo niewielki regał może podzielić dostępną powierzchnię i utrudnić organizację większych aktywności.

Nie zapełniaj każdego wolnego miejsca

W przedszkolu często istnieje pokusa wykorzystania całej dostępnej powierzchni.

Wolna ściana może zachęcać do postawienia kolejnego regału, a pusty narożnik – dodatkowego stolika.

Nie zawsze jest to jednak potrzebne.

Wolna przestrzeń sama w sobie pełni określoną funkcję. Pozwala dzieciom:

• swobodniej się poruszać,
• rozkładać zabawki,
• budować większe konstrukcje,
• organizować spontaniczne zabawy,
• wykonywać ćwiczenia ruchowe.

Dlatego podczas projektowania wyposażenia warto traktować wolne miejsce jako jeden z elementów aranżacji, a nie przestrzeń, którą koniecznie trzeba czymś wypełnić.

Wybieraj wyposażenie o kilku zastosowaniach

W niewielkich salach szczególnie przydatne są elementy, które można wykorzystywać na różne sposoby.

Przykładem mogą być miękkie siedziska lub kształtki piankowe.

W zależności od rodzaju zajęć mogą pełnić funkcję:

• siedziska,
• elementu toru przeszkód,
• części konstrukcji,
• miejsca odpoczynku,
• wyposażenia zabaw ruchowych.

Podobną rolę mogą pełnić lekkie stoliki i krzesła, które w razie potrzeby można stosunkowo szybko przesunąć.

Im więcej elementów wyposażenia można łatwo przestawić lub wykorzystać na kilka sposobów, tym łatwiej dostosować salę do aktualnych zajęć.

Zwróć uwagę na gabaryty mebli

Przy wyborze wyposażenia warto patrzeć nie tylko na jego funkcję, ale również na wielkość.

Dwa regały mogą oferować podobną ilość miejsca do przechowywania, ale jeden z nich może zajmować znacznie większą powierzchnię podłogi.

W niewielkiej sali warto więc analizować:

• szerokość mebli,
• ich głębokość,
• możliwość ustawienia przy ścianie,
• ilość dostępnych półek,
• możliwość łatwego przestawienia.

Niekiedy lepszym rozwiązaniem będzie wyższy, ale odpowiednio bezpieczny system przechowywania niż kilka rozłożystych elementów zajmujących dużą powierzchnię użytkową.

W przypadku wyposażenia przeznaczonego bezpośrednio dla dzieci należy jednocześnie uwzględnić ich wzrost i możliwość samodzielnego korzystania z półek czy pojemników.

Przechowywanie powinno ograniczać chaos

Duża liczba zabawek i pomocy edukacyjnych nie musi oznaczać dużej liczby mebli.

Część wyposażenia może znajdować się w zamykanych szafkach lub pojemnikach i być udostępniana dzieciom w określonych momentach.

Rotowanie zabawek pozwala ograniczyć liczbę przedmiotów znajdujących się jednocześnie w sali.

Może również ułatwiać:

• utrzymanie porządku,
• organizację przestrzeni,
• szybsze sprzątanie,
• zmianę charakteru zajęć.

Dzięki temu nie każdy zestaw edukacyjny musi mieć własny regał lub stałe miejsce dostępne przez cały dzień.

Zaplanuj osobną przestrzeń do odpoczynku

Strefa odpoczynku powinna znajdować się możliwie daleko od najbardziej intensywnie wykorzystywanej części sali.

Nie musi być duża.

W zależności od wieku dzieci i organizacji placówki mogą znaleźć się w niej:

• miękkie siedziska,
• materace,
• poduszki,
• książki,
• spokojne pomoce sensoryczne.

Warto unikać sytuacji, w której miejsce przeznaczone do wyciszenia znajduje się bezpośrednio obok strefy intensywnej zabawy.

Nawet niewielki kącik może być znacznie bardziej funkcjonalny, jeśli zostanie odpowiednio umiejscowiony.

Materace nie muszą przez cały dzień zajmować podłogi

Jeżeli sala służy również do leżakowania lub odpoczynku, dużym problemem może być przechowywanie materacy.

Pozostawienie ich na podłodze przez cały dzień znacząco ogranicza przestrzeń użytkową.

Dlatego warto zaplanować miejsce, w którym materace mogą być przechowywane pionowo lub w stosie, jeżeli pozwala na to ich konstrukcja.

Dzięki temu można rozłożyć je dopiero przed odpoczynkiem, a następnie odzyskać przestrzeń na pozostałą część dnia.

Przy wyborze materacy do przedszkola warto więc zwrócić uwagę nie tylko na ich grubość i wymiary, ale także sposób przechowywania.

Mobilne wyposażenie zwiększa możliwości sali

W wielu przypadkach korzystniejsze od stałej zabudowy okazują się lekkie elementy wyposażenia.

Mogą to być:

• niewielkie stoliki,
• krzesła,
• mobilne pojemniki,
• lekkie kształtki,
• miękkie siedziska.

Możliwość szybkiej zmiany układu pomieszczenia pozwala dostosować salę do różnych rodzajów zajęć bez konieczności posiadania oddzielnego pomieszczenia do każdej aktywności.

Rano sala może służyć do zajęć przy stolikach, później do ćwiczeń ruchowych, a następnie do swobodnej zabawy.

Unikaj tworzenia wąskich ciągów komunikacyjnych

Podczas ustawiania wyposażenia należy zwrócić uwagę na sposób przemieszczania się dzieci po sali.

Zbyt wiele mebli może prowadzić do powstawania wąskich przejść pomiędzy:

• stolikami,
• regałami,
• siedziskami,
• strefami zabaw.

W praktyce dzieci nie poruszają się po sali tak spokojnie i przewidywalnie jak osoby dorosłe.

Dlatego ciągi komunikacyjne powinny być możliwie czytelne i wolne od niepotrzebnych przeszkód.

Szczególnej uwagi wymagają okolice drzwi, wyjść oraz miejsc często wykorzystywanych przez całą grupę.

Wykorzystaj narożniki sali

Narożniki pomieszczeń często pozostają niewykorzystane albo trafiają tam przypadkowe elementy wyposażenia.

Tymczasem mogą bardzo dobrze sprawdzić się jako niewielkie strefy tematyczne.

Można zorganizować w nich na przykład:

• kącik czytelniczy,
• strefę odpoczynku,
• miejsce zabawy tematycznej,
• niewielką przestrzeń konstrukcyjną.

Takie rozwiązanie pozwala zachować większą część centralnej powierzchni sali wolną.

Dobierz liczbę stolików do rzeczywistych potrzeb

Duże stoliki są jednym z elementów wyposażenia zajmujących najwięcej miejsca.

Dlatego warto sprawdzić, czy wszystkie muszą być stale ustawione w sali.

W zależności od organizacji pracy możliwe jest ustawienie ich:

• przy ścianach,
• w grupach,
• w jednym fragmencie sali.

Układ kilku mniejszych stolików często daje większą elastyczność niż jeden bardzo duży zestaw.

Pozwala również łatwiej zmieniać organizację przestrzeni w zależności od rodzaju zajęć.

Nie zapominaj o perspektywie dziecka

Układ sali powinien być oceniany nie tylko z perspektywy osoby dorosłej.

Warto sprawdzić, czy dziecko:

• może swobodnie podejść do półek,
• ma dostęp do zabawek,
• widzi poszczególne strefy,
• może bez problemu przejść pomiędzy meblami,
• posiada miejsce do zabawy na podłodze.

Zbyt duża liczba wysokich mebli może sprawić, że sala staje się podzielona na niewielkie, zamknięte fragmenty.

Niskie regały często pozwalają wyznaczyć granice stref bez ograniczania widoczności całego pomieszczenia.

Jak zaplanować wyposażenie małej sali przedszkolnej?

Przy ograniczonej powierzchni szczególnie ważna jest selekcja wyposażenia.

W pierwszej kolejności warto zaplanować:

1. niezbędne stoliki i krzesła,
2. podstawowe miejsce przechowywania,
3. dużą wolną przestrzeń,
4. niewielką strefę spokojną,
5. wyposażenie dodatkowe.

Dopiero później można ocenić, ile miejsca pozostaje na kolejne elementy.

W małych salach zwykle lepiej sprawdzają się elementy mobilne i wielofunkcyjne niż duża liczba stałych konstrukcji.

Wyposażenie powinno zmieniać się razem z grupą

Układ odpowiedni dla trzylatków może nie być najlepszym rozwiązaniem dla grupy sześciolatków.

Zmieniają się między innymi:

• sposób zabawy,
• potrzeba ruchu,
• rodzaj zajęć,
• wielkość wykorzystywanych materiałów,
• potrzeba samodzielności.

Dlatego aranżacji sali nie warto traktować jako rozwiązania ustalonego raz na kilka lat.

Co pewien czas dobrze jest przeanalizować, które elementy wyposażenia są rzeczywiście używane, a które jedynie zajmują miejsce.

Jak zachować równowagę między wyposażeniem a wolną przestrzenią?

Nie istnieje jeden uniwersalny układ odpowiedni dla każdej sali przedszkolnej.

Dużo zależy od:

• powierzchni pomieszczenia,
• liczby dzieci,
• wieku grupy,
• rodzaju prowadzonych zajęć,
• dostępności dodatkowych sal.

Najważniejszą zasadą jest jednak pozostawienie odpowiednio dużej przestrzeni, którą można wykorzystywać na różne sposoby.

Sala nie powinna być wyłącznie miejscem przechowywania wyposażenia.

Powinna umożliwiać dzieciom swobodny ruch, zabawę, budowanie, odpoczynek oraz zmianę rodzaju aktywności w ciągu dnia.

Wyposażenie sal przedszkolnych dopasowane do dostępnej przestrzeni

Podczas urządzania sali warto wybierać elementy, które odpowiadają rzeczywistym potrzebom placówki i dostępnemu metrażowi.

W ofercie eScasper znajdują się między innymi materace, siedziska, kształtki piankowe, zestawy rehabilitacyjne oraz wyposażenie przeznaczone do przestrzeni edukacyjnych i terapeutycznych.

Możliwość dopasowania wymiarów części produktów pozwala lepiej wykorzystać konkretną przestrzeń i ograniczyć sytuacje, w których wyposażenie zajmuje więcej miejsca, niż jest to konieczne.

W przypadku nietypowego układu pomieszczenia warto rozważyć również materace lub kształtki wykonywane na wymiar, dzięki którym wyposażenie można lepiej dopasować do dostępnej powierzchni.

Podsumowanie

Planowanie wyposażenia sali przedszkolnej powinno rozpoczynać się od określenia sposobu korzystania z przestrzeni, a dopiero później od wyboru konkretnych produktów.

Najbardziej funkcjonalna sala to zwykle nie ta, w której znajduje się najwięcej wyposażenia, ale ta, którą można szybko dostosować do aktualnej aktywności.

Warto więc:

• pozostawić dużą część podłogi wolną,
• tworzyć czytelne strefy funkcjonalne,
• wykorzystywać lekkie i mobilne wyposażenie,
• wybierać elementy o kilku zastosowaniach,
• ograniczać liczbę niepotrzebnych mebli,
• zaplanować spokojną przestrzeń do odpoczynku,
• regularnie analizować układ sali.

Dzięki temu nawet stosunkowo niewielkie pomieszczenie może jednocześnie zapewniać miejsce do nauki, zabawy, ruchu i wyciszenia.