Jak wykorzystać klocki piankowe do nauki matematyki?
Klocki pozwalają przedstawić zadanie za pomocą przedmiotów. Polecenie „dołóż jeden” oznacza konkretną czynność, a pytanie „ile zostało?” odnosi się do elementów, które dziecko widzi przed sobą. Wynik można sprawdzić przez ponowne przeliczenie całego zbioru.
Podczas takich zajęć przedszkolaki mogą ćwiczyć:
- przyporządkowywanie jednego słowa oznaczającego liczbę jednemu przedmiotowi;
- określanie, ile elementów znajduje się w zbiorze;
- porównywanie liczebności: więcej, mniej, tyle samo;
- łączenie grup przedmiotów i zabieranie części elementów;
- klasyfikowanie według koloru, kształtu lub wielkości;
- rozpoznawanie i kontynuowanie powtarzającego się układu;
- stosowanie określeń przestrzennych, takich jak przed, za, obok i pomiędzy.
Dobierając klocki piankowe do przedszkola, warto uwzględnić zarówno zabawy konstrukcyjne, jak i zadania wymagające częstego przesuwania oraz porównywania elementów. Do ćwiczeń z liczeniem szczególnie przydatnych będzie kilka klocków o podobnych wymiarach. Dzieciom łatwiej wtedy skupić się na liczbie przedmiotów.
Jak przygotować salę i pomoce do zabaw matematycznych?
Na początku wyłóż tylko tyle elementów, ile będzie potrzebnych w danym zadaniu. Jeżeli dziecko dopiero ćwiczy liczenie do trzech, rozpocznij od trzech klocków. Pozostałą część zestawu można odłożyć poza miejscem pracy, aby nie odciągała uwagi od polecenia.
Przydadzą się również duże kartoniki z kropkami, a na dalszym etapie z cyframi, oraz dwa wyraźnie wyznaczone miejsca do układania zbiorów. Mogą to być kartonowe pola położone obok siebie. Oznaczenia powinny leżeć poza przejściami i nie przesuwać się podczas pracy.
Uzupełnieniem pomocy mogą być piankowe kostki z kropkami. Kostka może wskazywać liczbę, którą dziecko odwzoruje za pomocą innych klocków. Nie trzeba nią rzucać – nauczyciel może ustawić ją wybraną ścianką do przodu i poprosić o policzenie widocznych kropek.
Zajęcia organizuj na stabilnej, suchej powierzchni, z miejscem na swobodne poruszanie się. Sprawdź przeznaczenie wiekowe i instrukcję użytkowania wybranego zestawu. W opisanych zadaniach dzieci mogą układać elementy na podłodze, bez budowania wysokich konstrukcji i wchodzenia na klocki.
9 pomysłów na zabawy matematyczne z klockami piankowymi
1. Policz i przesuń – każdy klocek liczymy jeden raz
Ułóż przed dzieckiem trzy klocki. Poproś, aby przesuwało je pojedynczo z jednej strony na drugą, wypowiadając kolejne liczebniki. Po przesunięciu ostatniego elementu zapytaj: „Ile klocków jest razem?”. Wspólnie sprawdźcie, czy każdy został policzony dokładnie raz.
Następnie rozsuń te same klocki i ponownie zapytaj o ich liczbę. Dziecko może przeliczyć je jeszcze raz. To okazja do zauważenia, że zmiana odległości między przedmiotami nie oznacza dołożenia nowych elementów.
Gdy zadanie staje się łatwe, zwiększ liczbę klocków lub poproś o podanie wskazanej liczby z większego zbioru: „Przynieś cztery klocki i ułóż je obok mnie”.
2. Więcej, mniej czy tyle samo?
Przygotuj dwa zbiory: trzy klocki po lewej stronie i dwa po prawej. Zamiast od razu oczekiwać odpowiedzi, zaproponuj dobieranie elementów w pary. Dziecko ustawia po jednym klocku z każdej grupy naprzeciwko siebie. Po utworzeniu dwóch par po lewej stronie pozostanie jeden element bez partnera.
Zapytaj: „Po której stronie jest więcej klocków? Co możemy zrobić, żeby po obu stronach było tyle samo?”. Dziecko może dołożyć klocek do mniejszego zbioru albo zabrać jeden z większego.
Porównujcie liczbę elementów, a nie długość zajmowanego miejsca. Dwa duże klocki mogą tworzyć dłuższy rząd niż trzy małe. Dlatego na początek najlepiej wybrać podobne bryły i ustawiać je w równych odstępach.
3. Dopasuj klocki do kropek lub cyfry
Połóż na podłodze kartonik z trzema kropkami. Zadaniem dziecka jest ułożenie obok trzech klocków. Może wskazywać kolejno każdą kropkę i przyporządkowywać jej jeden element. Później zamień kartonik na inny i powtórz zabawę.
Jeżeli przedszkolak rozpoznaje już cyfry, obok kropek można umieścić odpowiedni zapis. W ten sposób zestawiacie liczbę przedmiotów, układ kropek i symbol. Nie trzeba wprowadzać wszystkich oznaczeń jednocześnie.
Można również przygotować puste pole i zapytać: „Ile klocków jest tutaj?”. Jeśli dziecko rozumie taką sytuację, dołącz kartonik z cyfrą 0.
4. Dokładamy klocki – pierwsze dodawanie
Rozpocznij od krótkiej opowieści: „Na plac budowy przyjechały dwa klocki. Ciężarówka przywiozła jeszcze jeden. Ile mamy teraz?”. Dziecko układa dwa elementy, dokłada kolejny i przelicza całość.
W następnej rundzie przygotuj dwie oddzielne grupy, na przykład trzy klocki i dwa klocki. Poproś o połączenie ich w jeden zbiór i ustalenie wyniku. Ważne, aby dziecko samodzielnie wykonało czynność, zamiast tylko powtórzyć odpowiedź nauczyciela.
Gdy rozumie już przebieg zabawy, można pokazać zapis 3 + 2 = 5. Symbole powinny opisywać działanie, które właśnie zostało wykonane. Jeżeli zapis jest jeszcze zbyt trudny, wystarczą klocki i słowne wyjaśnienie.
5. Ile zostało? Odejmowanie podczas zabawy w magazyn
Ustaw pięć klocków w „magazynie”. Powiedz: „Mieliśmy pięć klocków. Dwa zostały zabrane do budowy domu. Ile zostało w magazynie?”. Dziecko odkłada dwa elementy w wyznaczone miejsce i liczy pozostałe trzy.
W pierwszych próbach zabrane klocki powinny pozostawać widoczne, ale wyraźnie oddzielone. Można wtedy pokazać, które elementy należą do pozostałego zbioru, i ponownie prześledzić całą zmianę.
Zmieniaj liczbę zabieranych elementów. W jednej rundzie zabierzcie tylko jeden, w innej wszystkie. Pusty magazyn daje okazję do rozmowy o tym, że po zabraniu całego zbioru nie zostaje żaden klocek.
6. Domki liczbowe – na ile sposobów podzielimy cztery klocki?
Przygotuj cztery klocki i dwa pola symbolizujące domki. Poproś, aby dziecko rozdzieliło wszystkie elementy między oba miejsca. Może ułożyć dwa w jednym domku i dwa w drugim, a następnie trzy i jeden.
Po każdej zmianie policzcie zawartość obu domków i wszystkie klocki razem. Zapytaj: „Czy dołożyliśmy nowy klocek? Czy jakiś zabraliśmy? Ile mamy łącznie?”. Celem jest zauważenie, że ten sam zbiór można podzielić na różne części.
Dla dziecka gotowego na trudniejszy wariant ułóż trzy klocki w pierwszym domku i zapytaj, ile trzeba umieścić w drugim, aby razem były cztery.
7. Kolorowe rytmy i brakujący element
Ułóż ciąg: czerwony klocek, niebieski klocek, czerwony klocek, niebieski klocek. Poproś dziecko o wskazanie, co powinno znaleźć się dalej. Najpierw wspólnie nazwijcie powtarzającą się parę, a potem dołóżcie kolejne elementy.
Jeżeli zestaw nie zawiera odpowiedniej liczby klocków w dwóch kolorach, wykorzystaj różne kształty. Można układać naprzemiennie kostkę i wałek. Na początku wybierz jedną wyraźną cechę, według której powstaje rytm.
Trudniejsza wersja polega na pozostawieniu luki w środku układu. Dziecko wybiera brakujący klocek i wyjaśnia, dlaczego pasuje właśnie ten. Kolejnym zadaniem może być stworzenie własnego rytmu dla kolegi lub nauczyciela.
8. Porządkujemy kształty i wielkości
Rozłóż kilka różnych brył i zaproponuj podział według jednej cechy: „Połóż tutaj wszystkie kostki, a tutaj wałki”. W następnej rundzie zmień zasadę, na przykład poproś o zebranie klocków w jednym kolorze. Ten sam element może należeć do różnych grup zależnie od przyjętego kryterium.
Do porządkowania według wielkości wybierz bryły o podobnym kształcie, które wyraźnie różnią się rozmiarem. Poproś o ustawienie ich od najmniejszej do największej. Jeśli porównujecie wysokość, wszystkie elementy powinny stać na tej samej powierzchni.
Możecie również przyjrzeć się ścianom brył. Warto odróżniać całą kostkę, czyli sześcian, od kwadratu widocznego na jej ścianie. W rozmowie wystarczy proste pytanie: „Jaki kształt ma ta ściana klocka?”.
9. Matematyczna ścieżka na podłodze
Ustaw kilka klocków jako punkty zadaniowe, zostawiając między nimi szerokie przejścia. Przy pierwszym umieść kartonik z dwiema kropkami, przy drugim z trzema, a przy kolejnym z jedną. Dziecko przechodzi obok stanowisk i wykonuje odpowiednio dwa klaśnięcia, trzy dotknięcia kolan oraz jedno tupnięcie.
W innym wariancie przy każdym punkcie układa wskazaną liczbę klocków z przygotowanego zapasu. Zadania wykonujcie kolejno, z czasem na przeliczenie i sprawdzenie odpowiedzi. Nie ma potrzeby wprowadzania wyścigu.
Jeżeli planujesz połączyć matematykę z bardziej rozbudowanymi zajęciami ruchowymi, zajrzyj do poradnika jak zrobić tor przeszkód z klocków piankowych w przedszkolu. Układ i sposób pokonywania przeszkód trzeba dopasować do możliwości uczestników oraz przeznaczenia wyposażenia.
Przykładowy scenariusz 20-minutowych zajęć
Poniższa propozycja sprawdzi się jako punkt wyjścia do pracy z małym zespołem. Przygotuj osiem klocków, dwa pola do układania zbiorów oraz kartoniki z kropkami od jednej do pięciu. Podane czasy są orientacyjne – jeśli dzieci potrzebują więcej prób, ogranicz liczbę etapów.
W zespole można zmieniać role: jedno dziecko układa elementy, drugie sprawdza przez liczenie, a kolejne wybiera kartonik. Dzięki temu każdy uczestnik ma okazję samodzielnie wykonać zadanie.
Jak dopasować trudność do możliwości przedszkolaków?
Punktem wyjścia powinno być to, co dziecko potrafi zrobić samodzielnie. Jeśli gubi się podczas liczenia pięciu przedmiotów, zmniejsz zbiór do dwóch lub trzech. Podawaj jedno polecenie naraz i pozwól wskazywać, dotykać albo przesuwać klocki.
Kiedy przeliczanie małych zbiorów nie sprawia trudności, można stopniowo zwiększać ich liczebność, wprowadzać proste historyjki i pytać o brakujące elementy. Kolejnym krokiem jest łączenie wykonanej czynności z zapisem cyfrowym. Nie trzeba przechodzić przez wszystkie warianty podczas jednych zajęć.
W grupie o różnych umiejętnościach wykorzystaj wspólny temat i różne polecenia. W zabawie w magazyn jedno dziecko może podać dwa klocki, inne połączyć dwa z trzema, a kolejne ustalić, ilu brakuje do pięciu. Każde pracuje na konkretnych przedmiotach, ale rozwiązuje zadanie dopasowane do swoich możliwości.
Na co zwracać uwagę podczas zabaw z liczeniem?
Obserwuj sposób dochodzenia do odpowiedzi. Czy dziecko dotyka jednego klocka przy każdym liczebniku? Czy nie liczy tego samego elementu ponownie? Czy po pytaniu „ile jest razem?” potrafi określić liczebność zbioru? Takie obserwacje pomagają wybrać następne zadanie.
Jeśli pojawia się pomyłka, zaproponuj sprawdzenie: „Przesuńmy klocki po jednym i policzmy jeszcze raz”. Można też uporządkować elementy w rzędzie albo zmniejszyć ich liczbę. Samo podanie prawidłowego wyniku nie pokazuje dziecku, jak go ustalić.
Unikaj jednoczesnego dokładania kilku utrudnień. Nowy zakres liczenia, rozpoznawanie cyfr, wybór koloru i zapamiętanie długiej instrukcji mogą przesłonić główny cel zabawy. Lepiej zmieniać po jednym elemencie i pozostawić czas na samodzielną próbę.
Jakie klocki piankowe wybrać do zajęć matematycznych?
Do przeliczania i prostych działań przydatne są powtarzające się elementy, które można łatwo rozdzielać na grupy. Do klasyfikowania i układania rytmów potrzebne będą odpowiednie powtórzenia kolorów lub kształtów. Z kolei zabawy w porównywanie wielkości wymagają elementów różniących się wybranym wymiarem.
Przed zakupem sprawdź skład kompletu i wymiary poszczególnych kształtek. Rozbudowany zestaw ruchowy nie musi zawierać wielu jednakowych kostek, dlatego sama liczba części nie przesądza o przydatności do planowanych zadań. Uwzględnij również miejsce do przechowywania, sposób czyszczenia oraz dokumentację wybranego produktu. Więcej kryteriów znajdziesz w poradniku jak wybrać klocki piankowe dla dzieci.
W ofercie Escasper możesz porównać duże klocki piankowe XXL i dobrać elementy do przestrzeni oraz sposobu prowadzenia zajęć. Warto zacząć od listy konkretnych zabaw: ile podobnych klocków potrzeba do liczenia, jakie kolory będą tworzyć rytmy i czy zestaw ma służyć także do budowania. Taka lista ułatwia wybór wyposażenia, które będzie regularnie wykorzystywane w przedszkolu.
Najczęstsze pytania o zabawy matematyczne z klockami piankowymi
Czy dziecko musi znać cyfry, żeby dodawać klocki?
Nie. Może dołożyć jeden klocek do dwóch i ustalić wynik przez przeliczenie przedmiotów. Zapis cyfrowy można wprowadzić później, odnosząc go do wykonanej czynności.
Jak prowadzić zajęcia, jeśli dzieci nie rozróżniają jeszcze kolorów?
W zadaniach z liczeniem kolor nie musi mieć znaczenia. Można wykorzystać jednakowe klocki i wyraźnie oddzielone pola. Przy klasyfikowaniu wybierz inną rozpoznawalną cechę, na przykład kształt, i pokaż wzór pasującego elementu.
Czy zabawy trzeba kończyć po uzyskaniu jednego poprawnego wyniku?
Można zaproponować sprawdzenie odpowiedzi innym sposobem. Po policzeniu klocków w rzędzie dziecko może przesunąć je pojedynczo na drugie pole albo dobrać do kropek na kartoniku. Warto też zamienić role i pozwolić przedszkolakowi przygotować zadanie dla dorosłego.
Zaloguj przez Facebooka
Zaloguj przez Google